|
Contact |
Ds. Doeke Land,
Elzenlaan 35,
9103RC Dokkum,
Netherlands.
Tel. +31 (0)519296015
E-mail info@ipnze.nl
|
|
|
kerk-zijn in Zuid Europa
 |
Nederlandse Interkerkelijke Gemeente-zijn in Zuid Europa
Inleiding gehouden tijdens de Algemene Vergadering op 29 mei 2008 in De Magneet te Bilthoven, door Doeke Land, secretaris I.P.N.Z.E.
Kerk, gemeente zijn van én voor Nederlanders, van wie de meesten overwinteraars en vakantiegangers zijn en bovendien al een zekere leeftijd hebben bereikt. Daarover gaat het en daarover wil ik proberen wat gedachten aan te dragen, waarover we wellicht dan met elkaar van gedachten kunnen wisselen.
Vooraf wil ik zeggen, dat alles wat ik ga zeggen, gebaseerd is op persoonlijke ervaring en op de contacten met collegae, die ook één of meerdere gemeenten in Zuid Europa hebben gediend.
Meestal noemen wij onze kerken, onze gemeenten in Spanje, Portugal en Turkije: Nederlandse Interkerkelijke Gemeente.
Voorheen spraken we in Spanje van Evangelische Gemeente, om de term, het woord “ Protestant “ te voorkomen, een woord, dat toentertijd in het Spanje van generaal Franco verdacht was.
Protestant deed denken aan protesteren en daarom gebruikte men de term “ Evangelisch “, want het ging immers om het Evangelie van Jezus Christus.
De gemeente van Benidorm noemt zich nog steeds Nederlandse Evangelische Gemeente, maar de andere gemeenten zijn begonnen om zich “Nederlandse Interkerkelijke Gemeente “ te noemen, omdat voor veel leden en bezoekers de term “Evangelisch” het beeld van een bepaald type kerk oproept, terwijl men bewust “Interkerkelijk” wil zijn.
In de officiële naam, zoals die is geregistreerd bij de overheid in Spanje en Portugal, staat er nog altijd “Evangelica” of “Protestante”, maar in Nederland en bij de meeste mensen is het “Interkerkelijk” in de ware en ruimste zin van het woord.
Nederlandse Interkerkelijke Gemeenten, dat wil zeggen:
Gemeenten, waarvan Nederlanders van verschillende kerken deel uit maken; van kerken, die in Nederland geen of maar heel oppervlakkig contact met elkaar hebben.
De mensen, die lid zijn van of bezoekers van onze gemeenten, zijn niet alleen oorspronkelijke Nederlands Hervormden en Gereformeerden, tegenwoordig PKN-ers, maar ook mensen uit Baptisten of Doopsgezinde Gemeenten, Christelijk Gereformeerden, Nederlands Gereformeerden, Vrijgemaakt Gereformeerden, Apostolischen en tegenwoordig ook leden van Hersteld Hervormde Gemeenten en Voortgezette Gereformeerde Kerken. Af en toe zelfs Rooms Katholieken en zelfs leden van de Christian Reformed Churches.
Interkerkelijk in de volle betekenis van het woord.
Volgens mij en vele collegae is nu juist dit het verrassende en mooie van onze gemeenten. Een geweldig breed scala gelovigen, uit soms heel verschillende kerkelijke traditie en achtergrond, ontmoet elkaar als Nederlander en als gelovige, als mede-christen en men voelt zich met elkaar verbonden in lied, gebed en rondom de Bijbel, het Woord van God.
Interkerkelijk, maar dus ook Nederlands.
In Spanje, Portugal en Turkije zijn we als we eerlijk zijn om zo te zeggen: “allochtonen” , buitenlanders, vreemdelingen, gasten.
Onze gemeenten zijn ontmoetingsplaatsen voor Nederlanders, zoals in Nederland allochtonen ook vaak hun ontmoetingsplaatsen hebben.
Juist omdat we buitenlanders, Nederlanders zijn, kan ere wel eens extra op ons worden gelet. In Spanje en Portugal geeft dat de laatste jaren geen problemen, maar in Turkije, waar in 2007 een Nederlandse Interkerkelijke Gemeente is begonnen, wordt wel degelijk naar ons gekeken en vraagt men zich af wat onze bedoelingen zijn, willen wij misschien de eigen mensen bekeren?
Ook komt nog al eens de vraag op in Nederland, maar ook in Spanje en Portugal, waarom sluiten die overwinteraars zich niet aan bij bestaande kerken ter plaatse?
Ons antwoord is natuurlijk: om de taal, maar in Nederland is dat vaak niet afdoende.
Toen ds.van den Brink, de oprichter van de eerste gemeente bij Malaga in Spanje in de 60-er jaren, bij de synoden van de Nederlandse Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken vroeg om steun, kreeg hij toen al het antwoord, dat Nederlanders zich maar moesten aansluiten bij en meedoen met de Spaanse kerken. Materiële steun werd afgewezen, waarop ds.van den Brink oprichtte de Stichting Evangelisch Pastoraat onder Nederlanders in Spanje (E.P.N.S.) om langs die weg steun en begeleiding mogelijk te maken voor de kleine Nederlandse Kerkelijke Gemeenten.
Toen Portugal erbij kwam werd de naam E.P.N.S.P. en sinds begin dit jaar 2008 is het I.P.N.Z.E. (Interkerkelijk Pastoraat onder Nederlanders in Zuid Europa).
Nederlandse Interkerkelijke Gemeenten.
Het is een bijna ideale situatie, zou je zeggen: zelfstandige, onafhankelijke gemeenten, die een tehuis zijn voor al die verschillend gekleurde Nederlanders in het buitenland.
Een bijna ideale situatie, maar tegelijk roept het zó gemeente-zijn steeds weer vragen op.
Ik wil er vanmiddag enkele noemen:
De leden en bezoekers van onze gemeenten hebben allemaal een eigen en dikwijls een verschillende kerkelijke achtergrond met eigen traditie en gewoonten.
Hoe gaan we daar mee om?
Kun je met al die tradities en gewoonten rekening houden?
Welke orde van dienst volgen wij en waarom?
Welke liederen worden er gezongen?
Hoe kiezen we onze voorgangers en welke criteria stellen wij?
Het is mijns inziens heel erg moeilijk om steeds de grootste gemene deler te vinden of een gemiddelde kleur, tenzij het allemaal kleurloos wordt en flets.
En als je dan bedenkt, dat de meeste leden en bezoekers ouderen zijn, die tijdens hun verblijf in Zuid Europa, graag rust willen en comfort, met name op de zondag en in de kerk, dan is het niet moeilijk om je voor te stellen, dat er heel gemakkelijk spanningen ontstaan.
Welke traditie en welke kerkelijke gewoonte heeft de voorrang en wat betekent dat dan weer voor anderen?
Niet voor niets staat Nederland erom bekend, dat bij ons zo veel kerkscheuringen hebben plaats gevonden. Iedere Nederlander heeft immers zijn of haar eigen kerk!
Nederlandse Interkerkelijke Gemeente – prachtig, maar tegelijk moeilijk.
Een tweede vraag:
Juist omdat onze gemeenten zo breed interkerkelijk zijn, zijn ze niet rechtstreeks verbonden met een bepaalde kerk in Nederland. Dat past niet, zou je kunnen zeggen.
Maar hoe zit het dan met het lidmaatschap?
Kun je lid zijn van een kerk in Nederland en dan tegelijk ook meedoen en lid zijn van zo’n interkerkelijke gemeente in Zuid Europa?
En als dan ook nog in die gemeenten sacramenten bediend worden, het heilig Avondmaal gevierd wordt, kun je daaraan dan meedoen?
En hoe zit het met de voorgangers, die wat zijn of haar ambt betreft, verbonden zijn aan een bepaalde kerk in Nederland? Kan hij of zij dit allemaal?
In De Algarve heeft men gekozen voor de verenigingsvorm, - van een vereniging kun je lid worden, maar kun je daar dan ook het heilig Avondmaal vieren? Zijn de sacramenten niet gebonden aan een kerkelijke gemeente?
Deze vragen werden een paar keer voorgelegd aan de I.P.N.Z.E. en kwamen aan de orde op de predikantendagen in 2004 en in 2007.
Onder de predikanten werd niet steeds hetzelfde gedacht en kwam ook die verscheidenheid naar voren.
Vragen zijn er verder gesteld rond de bediening van de heilige Doop en de kerkelijke huwelijksbevestiging en inzegening, die af en toe ook binnen onze gemeenten plaats vinden.
Hebben onze gemeenten een soort doopboek, houden ze een doopregistratie bij en is dat dan ook geldig voor de Nederlandse thuisgemeenten?
Hoe vindt in dezen het overleg plaats met de Nederlandse kerken? Is dat er?
Nederlandse Interkerkelijke Gemeenten
Het is iets geweldigs, ik heb het bijna ideaal genoemd, ondanks alle vragen, die het oproept.
Vaak beleven de mensen, die onze diensten bezoeken het als iets fijns – het is laag drempelig, er zijn geen muren en hokjes, je hoort er allemaal bij.
Dit soort reacties komen ook regelmatig bij ons binnen.
Onze bezoekers beleven er iets, wat ze dikwijls in Nederland, in de eigen kerkelijke gemeente missen – ze noemen dat vaak de echte gemeenschap in de Heer.
Voor deze Nederlandse Interkerkelijke Gemeenten zijn er steeds weer mensen nodig, die bereid en in staat zijn het te organiseren en te begeleiden.
De laatste jaren komen er bij ons echter signalen binn en, dat het steeds moeilijker wordt om zulke mensen te vinden en om kerkenraden te vormen, waarin die veel kleurigheid een beetje tot uitdrukking komt.
Vaak zijn het dezelfde mensen, die de verantwoordelijkheid dragen, maar als zij wegvallen, wie volgen hen dan op en nemen het stokje over?
Ook horen we, dat ouderen vaak geen zin meer hebben om zich nog enigszins actief in te zetten en dat jongeren niet meer zo veel zien in een kerkelijke organisatie.
In het verleden waren ere nog al vrij veel residenten en overwinteraars, die langere tijd aanwezig waren, maar ons wordt verteld, dat men tegenwoordig liever kortere tijd ergens verblijft.
Hoe dan ook, hier liggen ook vragen en zorgen.
Ten slotte wil ik nog één punt naar voren halen:
De voorgangers van onze gemeenten zijn meestal emeriti of gepensioneerde predikanten, die op verzoek bereid zijn 2 of 3 maanden gratis dienst te doen.
Het zijn dus steeds voorbijgangers, ze trekken niet blijvend of voor langere tijd op met de gemeente, zoals in Nederland of zoals bijvoorbeeld in Parijs, Luxemburg of Londen.
Iedere predikant heeft natuurlijk zijn of haar eigen specifieke kwaliteiten en ieder zal zijn of haar accenten leggen,maar juist daarom is het belangrijk, dat de kerkenraad zorgt voor continuïteit en de grote lijn vasthoudt. Je kunt het niet maar overlaten aan de dominee, die over een paar maanden weer is vertrokken.
Voor die tijdelijke predikanten is het heel erg belangrijk, dat er een duidelijke taakomschrijving is. Ze willen graag weten en hebben er recht op, wat er van hen wordt verwacht. Tijdens de predikantendagen werd dit nogal eens gezegd.
Ook wil men graag een bijgewerkt adressen- en ledenbestand, want het gevaar is niet denkbeeldig, dat vaak dezelfde mensen aandacht krijgen van de predikant. Ook in onze gemeenten zijn er “stillen in den lande“.
Pastorale notities, die de predikanten willen doorgeven aan hun opvolger, zouden in een gesloten enveloppe moeten worden doorgegeven.
Nogmaals het is belangrijk, dat de kerkenraad een duidelijke leidinggevende instantie is. Alle activiteiten zouden dan ook plaats moeten vinden onder verantwoordelijkheid van de kerkenraad of in ieder geval in overleg met die raad.
Omdat de gemeenteleden, die dikwijls enige tijd aanwezig zijn en vaak ieder jaar in dezelfde periode terug komen, de gemeente haar vorm geven, – zonder gemeenteleden immers geen gemeente – is het goed, dat zij zo goed mogelijk worden geïnformeerd en op de hoogte gebracht van het wel en wee en het reilen en zeilen van de gemeente.
Natuurlijk is er leiding nodig en moet er worden georganiseerd – ik noemde het reeds - alles behoort in goede orde te geschieden, zei de apostel Paulus al eens,
Maar een kerkelijke gemeente is geen zakelijk bedrijf of onderneming.
Gemeente-zijn is samen geloven, hopen en liefhebben – is samen vieren, leren en dienen – is samen zoeken naar de weg door het leven in het licht van Jezus, de Heer.
Dit geldt ook voor onze fijne Nederlandse Interkerkelijke Gemeenten in Zuid Europa.
Volgens mij is het een voorrecht deel te mogen uitmaken van zo’n gemeente en mee te mogen werken aan zo’n gemeente – het verrijkt je en geeft zegen.
Vaak heb ik gemeenteleden en kerkbezoekers en ook predikanten horen zeggen, dat ze in onze Nederlandse Interkerkelijke Gemeenten echte gemeenschap vonden en beleefden.
Nogmaals het is de moeite waard om ons daarvoor te blijven inzetten.
En met deze laatste opmerking en de bede, dat God Zijn Zegen geve, wil ik eindigen, u dankend voor uw belangstelling en geduld om naar mij te luisteren.
Dank u wel. |
|
|
|
I.P.N.Z.E.
